Blog 1: verbondenheid een sterke motor

Verbondenheid: Waarom hebben we elkaar nodig?

Albert Einstein “We kunnen niet alleen voor onszelf leven. Duizend vezels verbinden ons met onze medemens; en tussen die vezels, als sympathieke draden, lopen onze daden als oorzaken, en ze komen tot ons terug als gevolgen. Liefde is onze ware bestemming. We vinden de zin van het leven niet alleen in onszelf – we vinden die samen met een ander”. 

De diepe behoefte om erbij te horen

Iedereen kent het gevoel wel: het verlangen om erbij te horen. Om gezien en gehoord te worden. Het is een van de meest menselijke drijfveren die we hebben. In de psychologie heet dit de need to belong: de behoefte om onderdeel te zijn van een groep en betekenisvolle relaties te hebben. Vaak merk je dit heel concreet. Denk maar aan hoe belangrijk het was op school om ergens bij te horen, of hoe pijnlijk het kan voelen om buitengesloten te worden.

Zelf herken ik dat nog goed uit mijn jeugd. Ik wilde er graag bij horen en maakte soms keuzes die misschien niet de slimste waren, maar die wel scoorden bij mijn leeftijdsgenootjes. Het laat zien hoe krachtig dit verlangen is: mensen zijn bereid ver te gaan om erbij te horen, zelfs als dat betekent dat ze zich aanpassen of hun eigen mening inslikken. Onderzoek bevestigt dit ook: mensen geven soms zelfs expres verkeerde antwoorden als de groep dat doet, puur om niet buiten de boot te vallen.

Seligman en Diener (2002) hebben onderzocht dat de relatie tussen het heel goed doen (floreren) en het genieten van goede relaties heel groot is. Voor mij persoonlijk is dat herkenbaar: goede vriendschappen en betekenisvolle contacten helpen me om te groeien, te relativeren en te genieten van het leven.

“De behoefte om verbonden te zijn is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor ons welzijn.”

Verbinding als basis voor geluk en motivatie

Psychologen Edward Deci en Richard Ryan ontwikkelden de zelfdeterminatietheorie, een bekende motivatietheorie die wereldwijd wordt toegepast. Volgens hen zijn er drie basisbehoeften die   mens nodig heeft om gemotiveerd en gelukkig te zijn: autonomie, competentie en verbondenheid. Zonder verbondenheid, zonder betekenisvolle relaties en een gevoel van “ik hoor erbij”, kun je niet floreren.

Ook je lichaam reageert op verbinding: een aanraking, een lieve blik of een fijn gesprek. Als je je verbonden voelt, komt het hormoon Oxytocine vrij. Een hoog gehalte van dit hormoon zorgt voor een gevoel van onderling vertrouwen en een hogere weerbaarheid tegen stress en het zorgt ervoor dat je lichaam eerder tot rust komt.

Dat gevoel van verbondenheid gaat niet alleen over het aantal mensen dat je kent. Je kunt tientallen oppervlakkige kennissen hebben, maar toch eenzaam zijn. Wat telt, is de kwaliteit van de relaties: mensen om je heen met wie je écht kunt delen wat je bezighoudt, ook als het moeilijk gaat.

Geven en ontvangen in balans

In vriendschappen en relaties draait verbondenheid vaak om balans. In systemisch en contextueel werk wordt dit beschreven als de wet van geven en ontvangen: er moet een zekere gelijkwaardigheid zijn. Als jij altijd degene bent die klaarstaat voor een vriendin, maar zij er nooit voor jou is, dan gaat het scheef. Het vertrouwen groeit dan niet, en de relatie blijft oppervlakkig of sterft uiteindelijk af.

Voor veel mensen is juist het ontvangen lastig. Misschien herken je dat bij jezelf. Je hebt geleerd sterk te zijn, je dopt je eigen boontjes en je vraagt niet snel om hulp. Ook ik moest dit leren. Lange tijd was ik vooral iemand die klaarstond voor anderen, maar zelden mijn eigen kwetsbaarheid liet zien. Het voelde ongemakkelijk om te zeggen: “Ik vind dit moeilijk, kun jij me helpen?” Ik besefte dit pas toen een vriendin tegen mij zei: “Met jou gaat het ook altijd goed”. Toen werd ik een beetje boos en dacht: “Je moest eens weten”. Later besefte ik dat het niet eerlijk was om boos te worden op mijn vriendin: Zij kon het ook niet weten want ik vertelde het niet als het niet goed ging. Vanaf toen ben ik veel meer gaan delen hoe ik mij echt voelde en dat heeft mij veel gebracht: diepere vriendschappen, vrienden die mij steunen, meer openheid en eerlijkheid.

Verkennen van je verleden om hulp te durven ontvangen

Veel van onze patronen ontstaan al in onze jeugd. Misschien heb jij als kind geleerd dat je sterk moest zijn, dat je niet mocht laten merken dat je het moeilijk had, of dat je zelfs voor anderen moest zorgen. Als je daarbij stilstaat, kun je jezelf vragen: Hoe was het toen ik klein was? Mocht ik hulp vragen? Of moest ik al jong zorgen dragen? Kreeg ik erkenning voor de zorg die ik droeg? Mocht ik huilen?

Nu je volwassen bent, kun je andere keuzes maken. Voor mij was het een bevrijding om mij bewust te worden van deze patronen. Ik begon hulp te vragen, liet merken dat ik het moeilijk had. Ik nam meer tijd voor goede gesprekken en deelde mijn worstelingen. Dat maakte mijn vriendschappen dieper, eerlijker en beter. Want daardoor leer je elkaar kennen in alle lagen – vreugde én kwetsbaarheid.

“Wie durft te ontvangen, ontdekt hoe rijk vriendschap werkelijk kan zijn.”

Verbinding vinden met iets groters dan jezelf

Verbinding draait niet alleen om mensen. Je kunt je ook verbonden voelen met dieren, met de natuur, of met iets hogers. Voor mij persoonlijk speelt mijn geloof daarin een belangrijke rol. Het besef dat God van mij houdt, dat ik waardevol ben zoals ik ben, geeft mij een stevige basis. Het maakt dat ik niet alleen leef voor mezelf en dat ik het leven niet alleen hoef te dragen.

Juist ook oog hebben en zorgen voor een ander helpt ook om te groeien en om te floreren. Ook hierbij komt Oxytocine vrij wat een fijn gevoel geeft.

Maar ook zonder geloof kan verbinding met de natuur of een groter geheel veel betekenen. Buiten wandelen, luisteren naar vogels, de wind voelen of de stilte ervaren: het vergroot je perspectief. Het haalt je uit je zorgen en herinnert je eraan dat je onderdeel ben van iets dat groter is dan je eigen gedachten of verplichtingen.

Dit soort verbinding – met spiritualiteit of natuur – geeft niet alleen rust, maar ook het besef dat je iets te geven hebt. Anderen hebben jou nodig, en dat geeft voldoening en vertrouwen.

Vriendschappen verdiepen: praktische stappen

Hoe bouw je nu zelf aan meer verbondenheid? Voor mij zat de sleutel in kleine, bewuste keuzes. Zo ben ik ooit met een paar moeders van het schoolplein een wandelclubje begonnen. In het begin waren het luchtige gesprekken tijdens het lopen, maar naarmate de tijd verstreek groeide er een hechte vriendschap. Door wekelijks samen te wandelen, de natuur in te gaan en tijd te maken voor gesprekken die verder gingen dan het alledaagse, ontstond er echte verbinding. Inmiddels zijn het vriendinnen bij wie ik met alles terecht kan.

Wat de eerste stap hierin was, is dat ik besloot om gesprekjes aan te gaan knopen op het schoolplein i.p.v. Alleen daar te wachten. Dat vond ik in het begin lastig maar in plaats van praatjes met onbekenden te vermijden: spreek met jezelf af om er wel op af te stappen. Ik ervaarde dat andere mensen dit juist leuk vinden en zo kan er ook wat ontstaan.

Ook ontdekte ik hoe belangrijk het is om actief te investeren in relaties. Dat begint met eerlijk zijn over wat je nodig hebt in vriendschap: durf te zeggen wat je voelt en waar je mee worstelt.

Maak afspraken die betekenisvol zijn: niet alleen koffiedrinken, maar ook gesprekken voeren die de diepte ingaan.

Aan de andere kant is het ook belangrijk om samen plezier te hebben, te lachen en te spelen. Zo maak ik ook regelmatig afspraken met vrienden om een bordspel te spelen of om lekker te sporten.

Durf opnieuw contact te leggen met vrienden die je uit het oog bent verloren. Bel ze, stuur een berichtje, laat merken dat je ze mist. Begin eventueel een klein gezamenlijk project: wandelen, iets creatiefs doen, of een gedeelde hobby oppakken.

En misschien wel de belangrijkste: steek je energie in relaties die je energie géven. Zoek de mensen bij wie je je veilig voelt, waar geven en ontvangen in balans zijn.

Zoek naar manieren om van betekenis te zijn voor mensen, dieren en de natuur om je heen. Je leeft niet voor jezelf alleen. Dat geeft ook meer verbondenheid en het gevoel dat je ertoe doet. Vaak is er veel te doen als je er maar oog voor hebt en anders daag ik je uit online te zoeken naar een vrijwilligersvacature bank. Doe wel iets waar jezelf ook energie van krijgt. Zo houd je het ook lang vol!

“Verbondenheid groeit in de kleine dingen: een gesprek, een luisterend oor, een stap die je samen zet.”

Waarom kiezen voor verbinding in plaats van eenzaamheid

Eenzaamheid is een groeiend probleem in Nederland. Bijna de helft van de volwassenen voelt zich matig eenzaam, en zo’n één op de zeven ervaart ernstige eenzaamheid. Dat laat zien hoe groot de behoefte aan verbinding is – en hoe vaak die niet vervuld wordt.

Door bewust te werken aan verbinding – met anderen, met jezelf, en eventueel met iets hogers – kun je dat gevoel van alleen zijn verzachten. Je voelt je gezien, je hoort erbij, en je hebt betekenis.

Tot slot

Verbondenheid is geen bijzaak, maar een levensvoorwaarde. Het raakt aan ons geluk, onze motivatie en ons welzijn. Het vraagt moed om jezelf open te stellen of nieuwe initiatieven te nemen, maar de beloning is groot: relaties die je voeden, een gevoel van betekenis en de zekerheid dat je er mag zijn.

Ik gun het jou om relaties te hebben waarin je écht jezelf kunt zijn, en om verbondenheid te ervaren! Als je merkt dat je vastzit in een patroon en niet verder komt in je vriendschappen, schroom niet om een keer te komen wandelen. Dan hebben we het erover.

Welke stappen ga jij de komende tijd zetten?  Ik wandel graag een stukje met je mee!